0
filosoferen, filosoferen met kinderen, filosoferen met leerlingen, filosofisch gesprek, filosofische vraag, praatbal

Op zaterdag 22 april 2017 was De Denkschool aanwezig tijdens de Nacht van de Filosofie Den Haag. Dit evenement werd georganiseerd door Esther Didden. Voor de kinderen was er een speciaal ochtend programma. We hebben twee lessen verzorgd en kijken er met veel plezier op terug.

Filosoferen met kinderen
Voor de eerste ronde konden alle kinderen zich vrij inschrijven. We hebben met de kinderen gefilosofeerd over het thema ‘rust’. De stimulus voor het gesprek was een verhaal over de zee die niet langer geluid maakte. Dit zorgde ervoor dat alle mensen die zo gewend waren aan het geluid van de zee volledig in paniek raakten. Zij probeerden op allerlei verschillende manieren de zee weer ‘wakker’ te maken, zelfs de burgemeester kwam aan te pas. De startvraag luidde: Kun je rust horen? Het was erg bijzonder wat voor filosofisch talent we in de groep hadden.

Kun je rust horen? Ik denk van wel, want als je niks hoort, dan is het rustig. Als je de hele dag geluid hoort en dan opeens niks hoort dan valt het wel op. Als we in de klas stil moeten zijn, dan is het onrustig. Maar als iedereen bezig is met zijn werk, dan is het rustig.

Kun je rust vastpakken? Rust is een begrip en dat kan je niet vastpakken. Kunnen woorden rust geven? Ik denk dat je rustig wordt van de betekenis van het woord.

Je kunt niet eindigen zonder te beginnen. Waarom niet? Heb je een voorbeeld? Je moet wel ontstaan zijn. Is ontstaan hetzelfde als beginnen? Beginnen is hetzelfde als leren. Iets moet beginnen met leren of met iets zijn. Het moet eerst een naam hebben voor het iets kan zijn. Kan iets ook zonder betekenis beginnen? Ik denk van wel. De lucht kunnen we niet zien, maar is wel begonnen. Kunnen we weten of iets wat onzichtbaar is, is begonnen? Je moet het eerst waarnemen, anders kun je het niet weten. De lucht kun je wel waarnemen. Je ziet dat de lucht beweegt. Kun je dan waarnemen dat de lucht is begonnen?

Filosoferen met jongeren, IMC Weekendschool Den Haag
Voor de tweede ronde hebben we gefilosofeerd met jongeren van de IMC Weekendschool Den Haag. Zij hadden nog geen ervaring met een filosofisch gesprek. Daarom was het extra bijzonder dat ieder van hen wel een keer de praatbal heeft gevraagd en iets heeft toegevoegd aan het gesprek. De startstelling voor dit gesprek was: Alleen sukkels hebben het druk. Deze stelling bracht veel reacties teweeg.

Weergave van het gesprek

Nee, drukke mensen presteren hoger en je bent geen sukkel als je hoger presteert. Wat is een sukkel? Een sukkel is een nerd. Nee, een sukkel hoeft geen nerd te zijn. Waarom niet? Je moet iedereen in hun eigen waarde laten. Iemand ‘sukkel’ noemen is een mening. Voor de één is iemand een sukkel, maar voor een ander is hetzelfde persoon dat niet. Er is geen definitie, want het is iemand die ‘jij’ raar vindt. Het is een definitie die je bij jezelf zet. Het is wat je erbij voelt. Wie bepaalt de ‘sukkeligheid’ van een sukkel? Degene die iemand een sukkel noemt. Als het moreel normaal is, dan is het geen sukkel.

Wanneer is iets moreel normaal? Als het door de maatschappij wordt geaccepteerd. Dat cafés ‘hennep’ mogen verkopen vind ik niet normaal. Je mag wel graffiti spuiten met een vergunning, maar niet zomaar, dat vind ik niet normaal. Je hoeft niet ‘sukkelig’ te zijn om een sukkel te zijn. Wat is ‘sukkelig’ zijn? Soms ben je er niet bij, dan doe je bijvoorbeeld iets doms, maar dan ben je nog geen sukkel. Als je kiest om ‘sukkelig’ te doen, dan ben je wel een sukkel. Als je een dom grapje maakt, dan ben je niet per se een sukkel. Als je iets heel ergs doet, dan ben je wel een sukkel. Moet je weten waarom iemand iets doet voordat je weet of iemand een sukkel is? Je kunt niet zomaar over iemand oordelen. Degene die kijkt velt het oordeel.

Wannneer ben je volgens jou een sukkel? Vrienden die roken of drinken zijn sukkels, want ze weten dat het slecht voor ze is. Iemand is een sukkel op een bepaald moment, niet in het geheel. ‘Sukkel’ is een categorie. Als iemand ‘druk’ is, ben je dan een sukkel? Het gaat om de manier waarop je druk bent. Als je lui bent en je hebt je werk niet bijgehouden en je moet dan opeens heel veel inhalen, dan ben je wel een sukkel. Iedereen heeft het wel eens druk, maar niet iedereen is een sukkel. Mijn ouders zijn geen sukkels, maar ze hebben het wel heel druk met werk en het opvoeden van hun kinderen. Iedereen is een sukkel, of niemand is een sukkel.

Er is een balans in de wereld, want er moeten sukkels zijn, zodat er geen sukkels zijn. Is of iemand een sukkel is een gevoel? Ja, ik denk het wel, het is wat je denkt bij iemand, wat je voelt. Het is meer degene die een ander een sukkel maakt, een sukkel kan zichzelf geen sukkel maken. Kun je jezelf een sukkel maken? Als ik iets niet goed doe, er spijt van heb, dan vind ik mezelf een sukkel.

Als je jezelf druk op legt, krijgt je het dan druk? Ja. Is dat een gedachte of een gevoel? Ik denk allebei, mensen van buitenaf zeggen ook wat je moet doen. Je kunt de druk van buitenaf niet altijd negeren. Het blijft je achtervolgen, want je blijft eraan denken. De drukte komt en gaat. De drukte komt naar je toe. Als je geen hulp vraagt terwijl je het nodig hebt, ben je dan een sukkel? Je doet jezelf nadeel, als je dingen doet die niet goed voor je zijn. Je kunt de gevolgen van dingen als druk ervaren, maar dat hoeft niet per se, want je kunt er ook schijt aan hebben.

Moet je druk zijn om iets te bereiken? Door een bepaalde druk heb je wel de neiging om iets te doen. Je bereikt je doel sneller. Sommige mensen werken beter onder druk. Je kunt ook ‘druk’ zien als ‘motivatie’, dus de motivatie om iets te doen, dat is iets anders. Zonder motivatie kom je nergens. Als er geen druk is, dan is het te makkelijk. Je kunt de druk verspreiden of de druk over je heen laten vallen.

Is druk zijn normaal? Iedereen heeft het druk. Als je het niet druk hebt, is dat dan normaal? Je hebt het ‘druk’ in de omstandigheden. Is het beter om het wel of niet druk te hebben? Voor mensen die is goeds doen en die efficient werken, voor hen is het goed om het druk te hebben.

Ben je een beter mens als je het druk hebt? Dat hoeft niet per se. Je kunt je ook druk maken met dingen om iemand anders klein te maken. Dat is niet goed. Sommige mensen hebben het zo druk en die begeven het dan. Ze geven zichzelf zoveel druk, ze worden depressief. Met minder druk kunnen ze het zichzelf iets makkelijker maken.

X